Yeşil Büyüme Haftalık Bülten - 201

Merhaba, bu haftayı basit bir ESG uygulamasını kendi imkanlarınızla nasıl kurabileceğinizi gösteren bir rehbere ayırdık. Umarız faydalı olur.

REHBER
Airtable Üzerinden Basit Bir ESG Uygulaması Nasıl Kurulur?

Sürdürülebilirlik ekiplerinin en çok vakit kaybettiği yerlerden biri veri toplama ve toparlama süreci. Birçok şirkette sadece sürdürülebilirlik verileri için değil, genel veri tutma süreçlerinde de hep aynı alışkanlıklar hakim; her ekip aynı veriyi farklı farklı Excel dosyalarında tutuyor, biri formülü değiştiriyor diğerlerinin haberi olmuyor, biri eski versiyondan çalışıyor… Verilerin raporlanma zamanı geldiğinde de herkes en güncel rakamlar hangileriydi diye birbirine bakıyor:)

Oysa bu sorunu çözmek için her zaman pahalı ve ağır kurumsal yazılımlarla başlamak gerekmez. Basit bir Airtable kurgusuyla çalışan; veri toplayan, hesap yapan ve raporlamaya temel oluşturan bir ESG uygulaması kurmak mümkün. Aşağıdaki adımlar, bunu sıfırdan nasıl yapacağınızı gösteriyor.

1. Airtable’da boş bir çalışma alanı açın

Önce Airtable’a girin ve yeni bir base oluşturun. “Start from scratch” seçeneğini seçin. Base’in adını örneğin ESG Tracker koyun. Açılan ilk tabloyu da doğrudan yeniden adlandırın. Adı Emisyon Verisi olsun.

Bu tablo uygulamanın çekirdeği olacak. İlk aşamada başka bir şey kurmayın. Önce tek bir veri tablosunu düzgün çalıştırın.

2. Emisyon verisi tablosunun kolonlarını oluşturun

Bu tabloda aşağıdaki alanları tek tek açın:

• Tarih → Date

• Lokasyon → Single line text

• Enerji Türü → Single select

• Tüketim → Number

• Birim → Single select

• Emisyon Faktörü → Number

• Toplam Emisyon → Formula

• Scope → Single select

Enerji Türü alanında örneğin şu seçenekleri tanımlayın: Elektrik, Doğalgaz, Dizel.
Birim alanında kWh, m3 ve litre gibi seçenekler yeterli olacaktır. Scope alanında da Scope 1 ve Scope 2 seçeneklerini ekleyin.

Buradaki amaç mükemmel veri modeli kurmak değil. İlk versiyonda herkesin anlayacağı ve hata yapmadan kullanacağı bir yapı kurmak.

3. Emisyon hesabını otomatik hale getirin

Şimdi en önemli adıma geçin. “Toplam Emisyon” kolonu bir formül kolonu olacak. Bu alana şu formülü girin:

{Tüketim} * {Emisyon Faktörü}

Bunu kaydettikten sonra artık sistem, girilen tüketim verisini emisyon faktörüyle çarpıp sonucu otomatik hesaplayacak. Böylece Excel’de en çok bozulan kısım olan manuel formül kopyalama problemi ortadan kalkmış olur.

4. İlk test verisini girin

Tablonun çalışıp çalışmadığını görmek için üç satır örnek veri girin. Örneğin:

• İstanbul | Elektrik | 1000 | kWh | 0.43 | Scope 2

• Ankara | Doğalgaz | 500 | m3 | 2.02 | Scope 1

• İzmir | Dizel | 200 | litre | 2.68 | Scope 1

Bu verileri girdikten sonra “Toplam Emisyon” alanı kendiliğinden dolmalıdır. Dolmuyorsa sorun veri tipindedir. Genellikle Number alanı text olarak açıldığında veya formülde alan adı yanlış yazıldığında bu olur. Önce bunu düzeltin. Sonraki adıma hatasız çalışan tabloyla geçin.

5. Veri girişini tüm ekibin girebileceği şekilde kolaylaştırın

Çoğu ESG sistemi, veri toplama aşamasında bozulur. Sebep de genellikle veri girişinin zor olarak tasarlanmış olmasıdır. Bu yüzden bir form kurun.

Emisyon Verisi tablosu açıkken “Form” görünümünü seçin ya da yeni bir form view oluşturun. Formda yalnızca şu alanları bırakın:

• Tarih

• Lokasyon

• Enerji Türü

• Tüketim

• Birim

İsterseniz Emisyon Faktörü ve Scope alanlarını kullanıcıya açmayın. Bunları ilk aşamada sürdürülebilirlik ekibi elle de doldurabilir. Amaç formu mümkün olduğunca kısa tutmaktır. Form hazır olduktan sonra linki ilgili operasyon ekipleriyle paylaşın. Böylece veri Excel dosyalarıyla değil, tek bir giriş noktası üzerinden toplanmaya başlar.

6. Enerji türüne göre sabit veri mantığı kurun

Bir sonraki adımda, sürekli aynı emisyon faktörlerini elle girmek zorunda kalmamak için ikinci bir tablo açın. Adı Emisyon Faktörleri olsun.

Bu tabloda şu alanlar olsun:

• Enerji Türü

• Birim

• Emisyon Faktörü

• Scope

Örneğin burada şu satırları oluşturabilirsiniz:

• Elektrik | kWh | 0.43 | Scope 2

• Doğalgaz | m3 | 2.02 | Scope 1

• Dizel | litre | 2.68 | Scope 1

Şimdi Emisyon Verisi tablosunda Enerji Türü alanını bu tabloyla ilişkilendirecek şekilde yeniden düzenleyebilirsiniz. Eğer ilk versiyonda bu size fazla geliyorsa, burayı ikinci aşamaya bırakın. Ama düzgün bir uygulama kurmak isteniyorsa emisyon faktörlerini ayrı bir tabloda tutmak daha sağlıklıdır.

7. Dashboard kurun

Airtable’da üst menüden Interfaces bölümüne girin ve yeni bir arayüz oluşturun. Çok karmaşık bir ekran kurmaya gerek yok. İlk dashboard için üç şey yeterlidir:

• Toplam emisyonu gösteren bir sayı kartı

• Lokasyona göre emisyon grafiği

• Enerji türüne göre dağılım grafiği

Bu ekran artık yönetimle veya iç ekiplerle paylaşılabilecek ilk görsel katmandır. Buradaki amaç şık tasarım değil, veriyi okunaklı hale getirmektir.

8. SBTi için hedef takibi tablosu ekleyin

Uygulama yalnızca ölçüm yapan bir yapı olarak kalırsa yarım kalır. Hedef takibi eklenirse gerçekten iş yapan uygulamaya dönüşür. Bunun için üçüncü bir tablo açın. Adı Hedefler olsun.

Aşağıdaki alanları oluşturun:

• Yıl

• Scope

• Baz Yıl Emisyonu

• Hedef Azaltım (%)

• Hedef Emisyon → Formula

• Gerçekleşen Emisyon → Rollup veya bağlantılı veri

• Durum

Hedef Emisyon alanına şu formülü girin:

{Baz Yıl Emisyonu} * (1 - ({Hedef Azaltım (%)} / 100))

Burada amaç, örneğin 2022 baz yılına göre Scope 1 ve 2 emisyonlarını hangi yıl ne kadar azaltmak istediğinizi sisteme tanımlamaktır. Gerçekleşen Emisyon alanını Emisyon Verisi tablosuyla ilişkilendirerek gerçek değerleri çekin. Böylece sistem size yalnızca emisyonu değil, hedefe ne kadar yaklaşıldığını da gösterebilir.

9. GRI için disclosure tablosu açın

Şimdi bu yapıyı raporlamaya bağlamak gerekiyor. Bunun için dördüncü bir tablo açın. bİz burada sürdürülebilirlik raporlamasını GRI olarak seçtik, siz TSRS, ESRS vb olarak değiştirebilirsiniz. Bizim örneğimizde bu tablonun adı GRI Açıklamaları olsun.

Alanlar şu şekilde olabilir:

• GRI Kodu

• Başlık

• Açıklama

• İlgili Veri Kaynağı

• Durum

• Not

İlk olarak şu kayıtlarla başlayabilirsiniz:

• 305-1 | Doğrudan sera gazı emisyonları

• 305-2 | Dolaylı enerji kaynaklı sera gazı emisyonları

Buradaki mantık şu: sayıyı bir yerde, metni başka bir yerde aramak yerine, disclosure mantığını da aynı uygulamanın içine almak. Böylece rapor hazırlarken “hangi veri hangi açıklamaya bağlı” sorusunun cevabı tek ekranda görünür.

10. Tedarikçi modülü ekleyin

Eğer uygulama yalnızca kendi operasyon verinizle sınırlı kalacaksa burada durabilirsiniz. Ancak tedarikçi verisi toplamak istiyorsanız beşinci bir tablo açın. Adı Tedarikçiler olsun.

Alanlar:

• Tedarikçi Adı

• Ülke

• Kategori

• Harcama

• Emisyon

• Veri Türü

• Açıklama

Burada ilk aşamada mükemmel Scope 3 hesabı yapılmayabilir. Ama tedarikçiyi tanımlamak, kategori bazında veri toplamak ve hangi verinin gerçek, hangisinin tahmin olduğunu işaretlemek bile çok önemli bir başlangıçtır.

11. AI katmanını en sona bırakın

Bu yapı kurulduktan sonra Claude veya başka bir araçla metin üretme aşamasına geçebilirsiniz. Ama AI’yı en başa koymayın. Önce veriyi, tabloyu ve akışı oturtun.

Örneğin Emisyon Verisi tablosundan yıllık toplamları alıp Claude’a şu tür bir görev verebilirsiniz:

“Bu tabloya göre 2025 yılı emisyon performansını iki paragraflık GRI uyumlu bir özet haline getir.”

Aynı şekilde Hedefler tablosundaki verilerle şu tür bir metin de üretilebilir:

“Baz yıla göre gerçekleşen azaltımı, hedefle karşılaştırarak kısa bir performans değerlendirmesi yaz.”

Yani AI burada uygulamanın kendisi değil, uygulamanın üstüne oturan yazım ve yorum katmanıdır.

12. İlk versiyonu küçük tutun

Bu tür bir sistemi kurarken en büyük hata, ilk günden her şeyi yapmak istemektir. Scope 1, 2, 3; tedarikçiler; hedefler; GRI; SBTi; dashboard; AI; hepsini aynı anda kurmaya çalışmak genellikle dağılmayla sonuçlanır.

Daha doğru sıra şudur:

1. Emisyon Verisi tablosu

2. Form

3. Dashboard

4. Hedefler tablosu

5. GRI Açıklamaları

6. Tedarikçiler

7. AI destekli yazım

Bu sıralama takip edildiğinde sistem gerçekten kurulur. Aksi halde bir demo hazırlanır ama kullanım oturmaz.

Bu yapının değeri, “bir ESG app yaptık” demekte değil, sürdürülebilirlik ekibinin en çok zaman kaybettiği işleri tek bir yerde toplamaktadır. Veri girişinin standartlaşması, hesaplamanın tekleşmesi, hedef takibinin görünür hale gelmesi ve raporlamanın bu veriyle bağlanması, küçük görünen ama etkisi büyük bir dönüşümdür.

Başlangıç için gerekli olan şey de aslında oldukça sınırlıdır: bir Airtable hesabı, düzgün düşünülmüş birkaç tablo ve bunları gerçekten kullanacak bir ekip disiplini. Bu kurulduktan sonra geri kalan katmanlar eklenebilir. Kurulmayan şey ise genellikle en baştaki bu temel yapı olur.

Yapay Zekâ Gündemini Kaçırmak İstemeyenlere

Yapay zekâ baş döndürücü bir hızla hayatımıza giriyor. Ama her yeni gelişme gerçekten önemli mi, hangisi gelip geçici?

ConAI ekibinin hazırladığı ConAI Compass bülteni, bu yeni ekosistemde kurumlar ve profesyoneller için yol gösterici bir pusula sunuyor.

🧭 Her hafta; yapay zekâ dünyasında öne çıkan gelişmeleri süzüyor, kurumlar ve profesyoneller için “bu iş bize ne kazandırır?” sorusuna net cevaplar veriyor.

⚡ Kısa, sade ve doğrudan. Okuyup geçmek değil, anlayıp kullanmak isteyenler için.

👉 ConAI Compass’a ücretsiz abone olun, yapay zekâ gündemini daha akıllı takip edin.

Yeşil Büyüme ile Görünürlüğünüzü Artırın

Yeşil Büyüme olarak bugüne kadar 50.000’den fazla profesyonele ulaştık; binlerce kişi tarafından takip edilen bültenler, podcast bölümleri, LinkedIn içerikleri ve webinarlarla sürdürülebilirliğin iletişim gücünü birlikte inşa ettik.

Ekosistemimiz:

• 8.500+ bülten abonesi (ortalama açılış oranı %54)

• 30.000 LinkedIn takipçisi (ayda 300.000+ organik görüntülenme)

Bu güçlü ekosistemin bir parçası olmak, kurumsal karar vericiler nezdinde daha görünür ve etkili olmak isterseniz bizimle iletişime geçin.